Thuisbatterij aansluiten op meterkast | Uitleg | Laagkw

Hoe sluit je een thuisbatterij aan op de meterkast?

Een thuisbatterij wordt onderdeel van de elektrische installatie van je woning. Via de meterkast vindt de uitwisseling plaats tussen het elektriciteitsnet, het verbruik in huis, zonnepanelen en het batterijsysteem. Daarom moet vóór installatie worden bepaald of de bestaande groepenkast en netaansluiting geschikt zijn voor het vermogen en type thuisbatterij.

Een thuisbatterij kan niet bij iedere woning op exact dezelfde manier worden aangesloten. Het maakt onder andere verschil of je een 1-fase- of 3-faseaansluiting hebt, welk laad- en ontlaadvermogen de batterij-omvormer heeft en welke andere grote verbruikers of opwekkers al aanwezig zijn.

Ook de beschikbare ruimte en beveiligingen in de groepenkast spelen een rol. Afhankelijk van het gekozen systeem kunnen bijvoorbeeld een aparte aansluiting/groep, aanvullende beveiligingen, nieuwe bekabeling en een energiemeter nodig zijn.

Heb je zonnepanelen? Dan wordt ook gekeken naar de bestaande PV-installatie. Een thuisbatterij kan afhankelijk van de gekozen oplossing naast een bestaande zonnepaneelomvormer functioneren of onderdeel zijn van een systeem met een hybride omvormer.

Een ander belangrijk onderdeel is de energiemeting. De thuisbatterij moet kunnen bepalen hoeveel elektriciteit de woning afneemt of teruglevert. Afhankelijk van het systeem gebeurt dit bijvoorbeeld met een energiemeter of CT-klemmen. Zonder correcte meting kan de batterij niet optimaal reageren op de energiestromen in de woning.

Daarom kijken we niet alleen naar de batterij zelf, maar naar het complete elektrische systeem:

Netaansluiting → meterkast → zonnepanelen → verbruik → energiemeting → omvormer → thuisbatterij

Of een meterkast moet worden aangepast, wordt dus niet alleen bepaald door de capaciteit in kWh, maar vooral door het systeem, het elektrische vermogen en de bestaande installatie.

Op deze pagina lees je

• Hoe een thuisbatterij op de meterkast wordt aangesloten
• Of een thuisbatterij een aparte groep nodig heeft
• Wat het verschil is tussen 1-fase en 3-fase
• Wanneer een groepenkast moet worden uitgebreid
• Welke beveiligingen een rol kunnen spelen
• Hoe het vermogen van de batterij de aansluiting beïnvloedt
• Hoe een energiemeter en CT-klemmen werken
• Hoe bestaande zonnepanelen worden meegenomen
• Wat er verandert wanneer je back-up/noodstroom wilt
• Waar een installateur vooraf naar kijkt

Hoe wordt een thuisbatterij aangesloten op de meterkast?

De aansluiting van een thuisbatterij verschilt per systeem. Bij veel vaste thuisbatterijen wordt de batterij via een batterij-omvormer of hybride omvormer gekoppeld aan de elektrische installatie van de woning. Vanuit de groepenkast wordt vervolgens een passende elektrische aansluiting naar het batterijsysteem aangelegd.

Belangrijk is dat de aansluiting wordt afgestemd op het maximale laad- en ontlaadvermogen in kW. De opslagcapaciteit in kWh vertelt hoeveel energie een batterij kan opslaan, maar bepaalt niet rechtstreeks hoe zwaar de elektrische aansluiting moet zijn.

Van elektriciteitsnet naar thuisbatterij

Vereenvoudigd ziet de installatie er als volgt uit:

Elektriciteitsnet → slimme meter → groepenkast → beveiliging → batterij-omvormer → thuisbatterij

Daarnaast wordt een meetvoorziening gebruikt om de energiestromen van de woning te registreren. Afhankelijk van het systeem kan dit bijvoorbeeld een aparte energiemeter of een combinatie met CT-klemmen zijn.

Hierdoor weet het energiesysteem wanneer de woning elektriciteit afneemt of juist teruglevert.

Heeft een thuisbatterij een aparte groep nodig?

Bij een vast aangesloten batterijsysteem wordt de aansluiting ontworpen volgens de technische eisen van het systeem en de elektrische installatie. In de praktijk betekent dit vaak dat er een eigen eindgroep en passende beveiliging voor het batterijsysteem wordt toegepast.

Welke componenten precies nodig zijn, is echter niet voor iedere thuisbatterij hetzelfde. Het vermogen, aantal fasen, type omvormer, fabrikantvoorschriften en de bestaande groepenkast moeten samen worden beoordeeld.

Daarom is het niet verstandig om alleen op basis van de batterijcapaciteit te bepalen welke groep nodig is.

5 kW is iets anders dan 5 kWh

Dit onderscheid is belangrijk bij thuisbatterijen.

Een batterij van bijvoorbeeld 20 kWh heeft een bepaalde hoeveelheid energieopslag. De bijbehorende omvormer kan bijvoorbeeld een ander maximaal vermogen in kW hebben.

kWh = hoeveel energie je kunt opslaan
kW = hoeveel vermogen het systeem op een bepaald moment kan leveren of opnemen

Voor de elektrische aansluiting en beveiliging is vooral het vermogen van belang.

Een grotere batterijcapaciteit betekent daarom niet automatisch dat er een zwaardere elektrische aansluiting nodig is.

Hoe worden zonnepanelen meegenomen?

Bij woningen met zonnepanelen zijn verschillende systeemopbouwen mogelijk.

Bij een AC-gekoppelde thuisbatterij kan de bestaande PV-omvormer vaak naast het batterijsysteem blijven functioneren. De zonnepaneelinstallatie en batterij hebben dan ieder hun eigen omzetting naar wisselstroom.

Bij een systeem met een hybride omvormer kunnen zonnepanelen en batterij anders met dezelfde omvormer worden geïntegreerd.

Welke oplossing het meest geschikt is, hangt af van de bestaande zonnepanelen, omvormer, meterkast en het gewenste batterijsysteem.

De energiemeting moet kloppen

Een technisch correcte aansluiting alleen is niet voldoende. De batterij moet ook weten wat er in de woning gebeurt.

De energiemeting registreert bijvoorbeeld:

afname van het net ← woning → teruglevering aan het net

Op basis daarvan kan de thuisbatterij beslissen wanneer energie moet worden opgeslagen of geleverd.

Wanneer een energiemeter of CT-klem verkeerd wordt aangesloten, verkeerd is geconfigureerd of de stroomrichting verkeerd interpreteert, kan ook de aansturing van de batterij verkeerd reageren.

Daarom horen elektrische aansluiting én energiemeting bij elkaar.

Bij het aansluiten van een thuisbatterij kijken we dus niet alleen naar de batterijcapaciteit, maar vooral naar omvormervermogen, aantal fasen, beveiliging, bestaande installatie en energiemeting.

Moet de meterkast worden aangepast voor een thuisbatterij?

Niet iedere woning heeft een nieuwe of volledig aangepaste groepenkast nodig wanneer er een thuisbatterij wordt geplaatst. Of aanpassingen nodig zijn, hangt af van de bestaande elektrische installatie, beschikbare ruimte, netaansluiting en het vermogen van het batterijsysteem.

Daarom wordt de meterkast vooraf beoordeeld. Een moderne groepenkast met voldoende ruimte en passende componenten kan soms relatief eenvoudig worden uitgebreid. Bij een oudere, volle of technisch ongeschikte groepenkast kunnen meer werkzaamheden nodig zijn.

Is er voldoende ruimte in de groepenkast?

Een eerste aandachtspunt is de beschikbare ruimte. Voor een thuisbatterij kunnen aanvullende componenten nodig zijn, afhankelijk van het gekozen systeem.

Denk bijvoorbeeld aan een passende beveiliging, energiemeting en eventueel aanvullende schakelcomponenten.

Wanneer daarvoor onvoldoende ruimte beschikbaar is, kan de bestaande groepenkast worden uitgebreid of kan een aanvullende kast worden geplaatst.

1-fase of 3-fase meterkast

Ook de netaansluiting speelt een belangrijke rol.

Bij een 1-faseaansluiting komt de elektrische aansluiting van de woning via één fase binnen. Bij een 3-faseaansluiting zijn drie fasen beschikbaar.

Welke batterij-oplossing passend is, wordt vervolgens bepaald door onder andere:

netaansluiting → batterij-omvormer → laad-/ontlaadvermogen → overige installatie

Een woning met een 3-faseaansluiting betekent dus niet automatisch dat iedere thuisbatterij ook per definitie als volledig 3-fasesysteem moet worden uitgevoerd. Het gekozen systeem en de technische eisen zijn bepalend.

Het vermogen bepaalt mede de aansluiting

Hier komt het verschil tussen kWh en kW opnieuw terug.

Een thuisbatterij van 20 kWh kan bijvoorbeeld veel energie opslaan, maar voor de meterkast is vooral relevant met welk maximaal vermogen in kW het systeem kan laden en ontladen.

Daarom moet de beveiliging worden afgestemd op het daadwerkelijke elektrische ontwerp en niet alleen op het aantal kWh dat op de batterij staat.

Wanneer is een grotere aanpassing nodig?

Meer werkzaamheden kunnen bijvoorbeeld nodig zijn wanneer de bestaande groepenkast:

• onvoldoende vrije ruimte heeft;
• niet geschikt is voor de geplande uitbreiding;
• moet worden aangepast aan het gewenste vermogen;
• aanvullende beveiligingen nodig heeft;
• wordt gecombineerd met meerdere grote elektrische verbruikers of opwekkers;
• onderdeel wordt van een installatie met back-up/noodstroom.

Bij back-up wordt het ontwerp bovendien uitgebreider. Er moet worden bepaald welke delen van de woning tijdens netuitval gevoed mogen worden en welk vermogen beschikbaar is.

Een thuisbatterij betekent dus niet automatisch een compleet nieuwe meterkast. Eerst wordt de bestaande situatie beoordeeld en daarna bepalen we welke aanpassingen daadwerkelijk nodig zijn.

1-fase of 3-fase: wat betekent dit voor de thuisbatterij?

Een belangrijk onderdeel bij het aansluiten van een thuisbatterij is de netaansluiting van de woning. Nederlandse woningen kunnen een 1-fase- of 3-faseaansluiting hebben. Welke aansluiting aanwezig is, heeft invloed op de technische mogelijkheden en op de manier waarop het batterijsysteem wordt aangesloten.

Thuisbatterij op een 1-faseaansluiting

Bij een 1-faseaansluiting wordt het elektrische vermogen via één fase geleverd. Een thuisbatterij kan hierop worden aangesloten wanneer het gekozen systeem, de omvormer, beveiligingen en het gewenste vermogen daarvoor geschikt zijn.

Vooral het laad- en ontlaadvermogen is hierbij belangrijk. Een batterij van bijvoorbeeld 15 of 20 kWh zegt namelijk vooral iets over de hoeveelheid opgeslagen energie en niet automatisch over het vermogen waarmee deze energie kan worden geladen of geleverd.

Daarom kijken we bij de meterkast altijd naar kW én kWh.

Thuisbatterij op een 3-faseaansluiting

Bij een 3-faseaansluiting zijn drie fasen beschikbaar. Dit biedt meer mogelijkheden voor het verdelen van grotere elektrische vermogens over de woning.

Een 3-faseaansluiting kan interessant zijn wanneer bijvoorbeeld ook andere grotere elektrische systemen aanwezig zijn, zoals:

• zonnepanelen;
• een laadpaal;
• warmtepomp;
• elektrische kookinstallatie;
• zwaarder batterijsysteem.

Maar een 3-fasewoning betekent niet automatisch dat iedere thuisbatterij een 3-fasebatterij moet zijn. De juiste oplossing hangt af van het gekozen systeem en hoe dit met de installatie en energiemeting samenwerkt.

Hoe weet je of je 1-fase of 3-fase hebt?

Dit kan onder andere worden vastgesteld aan de hand van de hoofdaansluiting en de inrichting van de meterkast. Bij twijfel is het verstandig dit vooraf technisch te laten controleren.

Voor de keuze van een thuisbatterij kijken we vervolgens niet alleen naar het aantal fasen, maar naar het complete energieprofiel:

netaansluiting + zonnepanelen + woningverbruik + piekvermogen + batterij-omvormer + toekomstige elektrificatie.

Moet je van 1-fase naar 3-fase voor een thuisbatterij?

Niet per definitie. Er zijn batterijsystemen die geschikt zijn voor een 1-fase-installatie.

Of een wijziging van de netaansluiting technisch wenselijk of noodzakelijk is, hangt af van de totale installatie en het gewenste vermogen. Alleen het plaatsen van een thuisbatterij is dus geen reden om standaard te zeggen dat iedere woning naar 3-fase moet worden omgebouwd.

Denk ook vooruit

Wanneer de meterkast toch wordt beoordeeld, is het verstandig om toekomstige plannen mee te nemen.

Wil je later bijvoorbeeld een laadpaal, warmtepomp, extra zonnepanelen of een groter batterijsysteem plaatsen? Dan kan dat invloed hebben op hoe we de elektrische installatie vandaag het beste voorbereiden.

De beste aansluiting is daarom niet automatisch de zwaarste aansluiting, maar de aansluiting die past bij het totale vermogen en het huidige én toekomstige energiegebruik van de woning.